Skip to content
  • Dom i ogród
  • Kobieta
    • Moda
  • Lifestyle
    • Poradniki
    • Przepisy
    • Uroda i zdrowie
  • Rodzina
    • Dziecko
    • Edukacja
  • Inne
  • Kontakt

Copyright Chwila dla Domu 2026 | Theme by ThemeinProgress | Proudly powered by WordPress

Chwila dla DomuPomysły i rytuały, które sprawiają, że dom staje się miejscem spokoju
  • Dom i ogród
  • Kobieta
    • Moda
  • Lifestyle
    • Poradniki
    • Przepisy
    • Uroda i zdrowie
  • Rodzina
    • Dziecko
    • Edukacja
  • Inne
  • Kontakt
You are here :
  • Home
  • Dom i ogród
  • Ławki ogrodowe trwałe i stylowe do każdego ogrodu
Dom i ogród Article

Ławki ogrodowe trwałe i stylowe do każdego ogrodu

On 16 stycznia, 2026 by Joanna Pawlik

Czy wiesz, że ławki ogrodowe mogą nie tylko być miejscem relaksu, ale również znacząco wpływać na estetykę twojego ogrodu? Wybór odpowiedniej ławki — trwałej, stylowej i dopasowanej do twoich potrzeb — to klucz do stworzenia przestrzeni, w której chcesz spędzać czas. Niezależnie od tego, czy preferujesz klasyczne drewno, nowoczesny metal, czy lekkie tworzywa sztuczne, ta decyzja jest istotna. W tym artykule przeprowadzę cię przez różne rodzaje ławek ogrodowych, ich cechy, zalety oraz pomożemy ci dokonać najlepszego wyboru dla twojego ogrodu.

Table of Contents

Toggle
  • Rodzaje ławek ogrodowych: drewno, metal i tworzywa sztuczne
    • Ławki drewniane ogrodowe
    • Ławki metalowe ogrodowe
    • Ławki ogrodowe z tworzyw sztucznych
  • Jak wybrać idealną ławkę ogrodową do Twojego ogrodu lub tarasu
  • Zalety i wady materiałów stosowanych w ławkach ogrodowych
  • Gdzie kupić i jakie są ceny ławek ogrodowych – przegląd ofert sklepów
  • Pielęgnacja i montaż ławek ogrodowych – praktyczne porady
    • Instrukcja montażu ławki ogrodowej – przykładowe kroki:
  • Rodzaje ławek ogrodowych: drewno, metal i tworzywa sztuczne
  • FAQ
    • Q: Jakie są najpopularniejsze rodzaje ławek ogrodowych i ich cechy?
    • Q: Jak dobrać odpowiednią ławkę do ogrodu pod względem rozmiaru i funkcji?
    • Q: Jakie są zalety i wady materiałów ławek ogrodowych?
    • Q: Gdzie kupić ławkę ogrodową i na co zwrócić uwagę przy zakupie?
    • Q: Jak dbać o ławkę ogrodową, by służyła przez lata?
    • Q: Czy montaż ławki ogrodowej jest skomplikowany?
    • You may also like
      • Wanna z prysznicem praktyczne rozwiązania do małej łazienki
      • Firany i zasłony kluczem do stylowego wnętrza
      • Stojak na ubrania Ikea – praktyczne i stylowe rozwiązania

Rodzaje ławek ogrodowych: drewno, metal i tworzywa sztuczne

Ławki ogrodowe to nie tylko praktyczne miejsce do odpoczynku, ale też ważny element dekoracyjny, który potrafi odmienić wygląd każdej przestrzeni na świeżym powietrzu. Jeśli zastanawiasz się, jaki materiał wybrać, warto poznać trzy najpopularniejsze opcje: drewno, metal oraz tworzywa sztuczne. Każdy z nich ma swoje zalety i ograniczenia, a także różni się pod względem wyglądu i pielęgnacji.

Ławki drewniane ogrodowe

Drewno od dawna uchodzi za klasykę ogrodowych mebli. Jego naturalna ciepła faktura sprawia, że ławka z drewna wprowadza do ogrodu przytulną atmosferę. Jest wyjątkowo estetyczna, zwłaszcza jeśli wybierzesz gatunki odporne na wilgoć, takie jak teak czy dąb. Jednak kosztuje to trochę wysiłku: drewno wymaga regularnej impregnacji i konserwacji, by nie straciło ładnego wyglądu i nie uległo uszkodzeniom pod wpływem warunków pogodowych. Standardowa długość ławek drewnianych to około 100-150 cm, co pozwala wygodnie usiąść 2-3 osobom.

Cechy ławek drewnianych:

  • naturalny, ciepły wygląd
  • wymagana regularna konserwacja (impregnacja)
  • dobry wybór do klasycznych i rustykalnych ogrodów
  • trwałość zależna od gatunku drewna

Ławki metalowe ogrodowe

Metal to materiał, który zapewnia wysoką trwałość i odporność na uszkodzenia mechaniczne. Idealny, jeśli szukasz czegoś wytrzymałego i odpornego na ciężkie warunki atmosferyczne. Warto jednak pamiętać, że metalowe ławki szybko nagrzewają się latem, co może być niekomfortowe podczas upałów. Do ochrony przed korozją stosuje się powłoki antykorozyjne lub malowanie proszkowe. Modele metalowe często cechuje nowoczesny design, który sprawdzi się nie tylko w ogrodzie, ale i na tarasie czy miejskich przestrzeniach. Standardowa długość również oscyluje wokół 100-150 cm.

Cechy ławek metalowych:

  • wysoka trwałość i odporność na uszkodzenia
  • mogą się nagrzewać na słońcu
  • wymagają ochrony przed korozją
  • nowoczesny, często minimalistyczny styl

Ławki ogrodowe z tworzyw sztucznych

Tworzywa sztuczne to opcja bardzo lekka i łatwa w utrzymaniu – czyści się ją szybko i nie trzeba się martwić o impregnację. To rozwiązanie popularne, gdy potrzebujesz taniej i praktycznej ławki, którą w zimie można łatwo schować lub zmienić miejsce. Niestety, pod względem trwałości nie dorównują drewnu czy metalowi – bywają mniej odporne na uszkodzenia mechaniczne i promieniowanie UV, przez co z czasem mogą blaknąć lub pękać. Nadają się świetnie do mniej formalnych przestrzeni i na sezonowe użytkowanie. Rozmiar standardowy to zwykle 100-140 cm.

Cechy ławek z tworzyw sztucznych:

  • lekkość i mobilność
  • łatwość czyszczenia i pielęgnacji
  • niższa trwałość i odporność na UV
  • przystępna cena
READ  Poduszki na krzesła ogrodowe wyprzedaż z komfortem

Wiesz już, czym różnią się najpopularniejsze materiały na ławki ogrodowe. Wybór idealnej ławeczki będzie teraz znacznie prostszy – zastanów się, na czym zależy Ci najbardziej: trwałości, estetyce czy wygodzie użytkowania.

Jak wybrać idealną ławkę ogrodową do Twojego ogrodu lub tarasu

Wybierając ławkę ogrodową z oparciem, stawiasz na komfort – to właśnie dzięki niemu wypoczynek staje się przyjemniejszy, zwłaszcza gdy spędzasz na niej więcej czasu, czytasz książkę lub pijesz kawę. Natomiast ławki bez oparcia ogrodowe to często prostsze, bardziej mobilne rozwiązanie. Jeśli zależy Ci na uniwersalności i łatwości przenoszenia, one naprawdę mogą się sprawdzić. Często wykorzystuje się je tam, gdzie przestrzeń jest ograniczona lub gdy ławka potrzebna jest sezonowo.

Rozmiar ma znaczenie – klasyczny zakres długości to zwykle od 100 do 150 cm. Czy wiesz, że te wymiary zazwyczaj pozwalają wygodnie usiąść 2-3 osobom? Jeśli Twój ogród jest mały, warto zainteresować się małymi ławkami ogrodowymi, które nie przytłoczą przestrzeni, ale wciąż będą funkcjonalne i estetyczne. Dla osób ceniących praktyczne rozwiązania, niewielkie ławeczki składane to hit – łatwe w przechowywaniu i przenoszeniu, idealne na zmienne warunki pogodowe oraz sezonowe użytkowanie.

Poduszki i pokrowce to elementy, o których często zapomina się przy wyborze, a naprawdę podnoszą komfort korzystania z ławki. Ławki ogrodowe z poduszkami to już niemal standard, zwłaszcza gdy liczy się wygoda. Podłokietniki oraz schowki pod siedziskiem to kolejne funkcjonalne dodatki, które mogą zadecydować o Twoim wyborze, szczególnie jeśli lubisz mieć wszystko pod ręką i nie chcesz rezygnować z relaksu pod gołym niebem.

Czynniki wyboru ławki ogrodowej do rozważenia:

  • przeznaczenie: wypoczynek, dekoracja, funkcjonalność
  • komfort: ławki z oparciem vs bez oparcia
  • rozmiar dopasowany do przestrzeni (100-150 cm to standard)
  • mobilność i możliwość składania
  • dodatkowe rozwiązania – podłokietniki, schowki, poduszki
  • materiał i jego konserwacja (wpływa na wygodę i trwałość)

Warto zastanowić się, czego naprawdę potrzebujesz, zanim rzucisz się na pierwszy lepszy model. Pamiętaj — dobrze dobrana ławka to nie tylko mebel, ale też element, który zmienia charakter Twojego ogrodu czy tarasu.

Zalety i wady materiałów stosowanych w ławkach ogrodowych

Ławki ogrodowe drewniane to prawdziwa klasyka – ciepłe, naturalne i bardzo estetyczne. Ale tutaj jest haczyk: bez regularnej impregnacji i konserwacji drewno szybko traci swój urok i strukturalną trwałość. Wilgoć, słońce, zmienne temperatury – to wszystko potrafi narobić spustoszenia. Jednak jeśli będziesz pilnować impregnacji i sezonowych zabiegów pielęgnacyjnych, ławka drewniana może służyć latami, pięknie starzeć się i dodawać ogrodowi przytulnego charakteru.

Ławki metalowe ogrodowe dla odmiany imponują wytrzymałością, często znoszą wieloletnią eksploatację i są odporne na uszkodzenia mechaniczne. Z drugiej strony, bez odpowiedniej powłoki antykorozyjnej szybko pojawia się rdzawy nalot, zwłaszcza w wilgotnych warunkach. Przy okazji – w pełnym słońcu metal może się mocno nagrzewać, co być może zepsuje komfort siedzenia w upalne dni. Dlatego najlepiej wybierać modele z powłoką ochronną lub malowane proszkowo.

Tanie ławki ogrodowe z tworzyw sztucznych kuszą niską ceną i łatwością utrzymania czystości – nie trzeba martwić się o rdzę czy impregnację. Niestety, trwałość jest ich słabszą stroną; pod wpływem długotrwałego nasłonecznienia materiał staje się kruchy i podatny na pęknięcia. Ale jeśli szukasz prostego, lekkiego rozwiązania do niewielkiego ogrodu albo na taras, plastikowa ławka często spełni swoją rolę.

Montaż wszystkich tych ławek jest na ogół dość prosty, bez konieczności korzystania z fachowego sprzętu, co stanowi dodatkowy atut.

Materiał Zalety Wady
Drewno Naturalny, estetyczny wygląd;
możliwość renowacji i impregnacji;
komfort użytkowania
Wymaga regularnej konserwacji;
podatne na wilgoć i pleśń;
może się wypaczać
Metal Duża wytrzymałość;
odporność na uszkodzenia;
łatwość utrzymania kształtu
Korozja bez powłok antykorozyjnych;
nagrzewanie się na słońcu;
czasem cięższe
Tworzywa sztuczne Wodoodporne;
niskie koszty;
bezproblemowa pielęgnacja
Mniej trwałe mechanicznie;
może się kruszyć na słońcu;
mniej eleganckie

Gdzie kupić i jakie są ceny ławek ogrodowych – przegląd ofert sklepów

Zakup ławki ogrodowej to często decyzja, która wymaga trochę rozeznania – zwłaszcza jeśli chcemy wybrać coś trwałego, estetycznego, ale też nie rujnującego portfela. Ceny potrafią różnić się naprawdę mocno, w zależności od materiału i miejsca zakupu. Proste tanie ławki ogrodowe z tworzyw sztucznych można znaleźć już w przedziale 100–200 zł, podczas gdy te solidne, drewniane lub metalowe – dostępne w popularnych sklepach – kosztują najczęściej od 300 do 1500 zł.

READ  Oświetlenie ogrodowe solarne efektywne i ekologiczne rozwiązanie

Największe sieci marketów budowlanych i wyposażenia domu mają szeroki asortyment ławek ogrodowych. W Castoramie i Leroy Merlin trafimy na modele, które świetnie sprawdzą się praktycznie w każdym ogrodzie, od minimalistycznych po rustykalne. Sklepy te oferują także często promocje sezonowe, które pozwalają sporo zaoszczędzić. Z kolei w OBI oferta jest nieco bardziej zróżnicowana pod kątem stylów, co docenią osoby szukające czegoś bardziej oryginalnego. W Jysku natomiast znajdziemy ciekawe, lekkie konstrukcje – idealne do małych tarasów czy balkonów, zwykle w przystępnej cenie i łatwe do przenoszenia.

Jeśli budżet jest ograniczony albo szukasz unikatowej, solidnej ławeczki, warto rozejrzeć się na portalach internetowych takich jak OLX czy Allegro. Tam nie brakuje ofert na używane ławki ogrodowe na OLX – często w bardzo dobrym stanie – oraz atrakcyjnych cenowo nowych modeli na Allegro. Sprawdzanie opinii sprzedawców i oglądanie zdjęć z bliska naprawdę pomaga uniknąć rozczarowań, gdy kupujesz przez internet.

Lista najpopularniejszych sklepów z cenami orientacyjnymi i ich specjalizacją:

| Sklep | Cena (zł) | Specjalizacja / zalety |
|—————|———————|——————————————|
| Castorama | 300 – 1500 | Szeroka oferta, promocje sezonowe |
| Leroy Merlin | 300 – 1500 | Duży wybór stylów, łatwa dostępność |
| OBI | 350 – 1400 | Stylowe modele, możliwość odbioru w sklepie |
| Jysk | 150 – 800 | Lekkie, kompaktowe ławki, dobre ceny |
| OLX / Allegro | 100 – 1200 (używane i nowe) | Duży wybór, często okazje cenowe |

Pielęgnacja i montaż ławek ogrodowych – praktyczne porady

Regularna konserwacja ławek ogrodowych to podstawa, jeśli chcesz, by twoja ławka służyła przez lata i wyglądała nieustannie świeżo. W przypadku ławek drewnianych, niezbędne jest regularne czyszczenie oraz impregnacja. Co ważne, impregnacja zabezpiecza drewno przed wilgocią, grzybami i szkodnikami. Ja zawsze polecam wybrać preparaty dostosowane do warunków zewnętrznych i nakładać je przynajmniej raz do roku – zwłaszcza przed zimą. Przy renowacji ławek drewnianych kluczowe jest usunięcie starej powłoki — szlifowanie i nakładanie nowych warstw impregnatu czy lakieru potrafi odmienić nawet mocno wysłużoną ławkę.

Metalowe ławki wymagają odrobinę innego podejścia – tu warto zwrócić uwagę na obecność powłok antykorozyjnych. Bez takiej ochrony, zwłaszcza w wilgotnym klimacie, ryzyko pojawienia się rdzy rośnie bardzo szybko. W praktyce stosuję preparaty tworzące szczelną barierę i regularnie sprawdzam, czy gdzieś nie pojawiły się pęknięcia czy odpryski farby.

Co do samego montażu ławek ogrodowych – naprawdę nie ma się czego bać. Większość modeli złożysz w pół godziny, a czasem nawet szybciej. Nie potrzebujesz specjalistycznych narzędzi, najczęściej wystarczy śrubokręt i klucz imbusowy, które zazwyczaj idą w komplecie z meblem. Oczywiście producenci dołączają instrukcję montażu ławki ogrodowej, ale jeśli kiedykolwiek zdarzyło Ci się składać mebel z katalogu, wiesz, że to bardziej kwestia cierpliwości niż umiejętności.

Używanie pokrowców i poduszek nie tylko zwiększa komfort siedzenia, ale także chroni materiał przed deszczem, słońcem czy zabrudzeniami – to drobny trik, który naprawdę wydłuża żywotność ławek.


Instrukcja montażu ławki ogrodowej – przykładowe kroki:

  • Rozpakuj wszystkie elementy i sprawdź kompletność części.
  • Przygotuj niezbędne narzędzia (śrubokręt, klucz imbusowy).
  • Połącz nogi z siedziskiem zgodnie z instrukcją – najpierw luźno dokręć śruby.
  • Zamontuj oparcie (jeśli ławka je ma) i podłokietniki.
  • Dokładnie dokręć wszystkie śruby i zweryfikuj stabilność.
  • Umieść ławkę w wybranym miejscu i opcjonalnie zabezpiecz pokrowcem.

Nie ma co ukrywać – trochę pracy trzeba włożyć, ale efekt zdecydowanie wart jest wysiłku. Regularna konserwacja ławek ogrodowych i solidny montaż to klucz do długowiecznego mebla, który będzie cieszył oko i gwarantował wygodę przez wiele sezonów.

READ  Wanna z prysznicem praktyczne rozwiązania do małej łazienki

Rodzaje ławek ogrodowych: drewno, metal i tworzywa sztuczne

Ławki ogrodowe są nie tylko praktycznym miejscem do odpoczynku, ale też ważnym elementem dekoracyjnym przestrzeni na świeżym powietrzu. Najczęściej spotykane materiały to drewno, metal i tworzywa sztuczne — każdy z nich ma swoje unikalne właściwości, które warto poznać przed zakupem. Standardowa długość takich ławek zwykle wynosi od 100 do 150 cm, co pozwala na wygodne siedzenie 2–3 osób.

Ławki drewniane ogrodowe są cenione za swój naturalny, ciepły wygląd, który wpisuje się w niemal każdy ogród. To materiał, który daje niepowtarzalny urok i solidną wygodę, ale wymaga regularnej konserwacji — impregnacji i zabezpieczenia przed wilgocią czy szkodnikami. Co ciekawe, drewno łatwo poddaje się renowacji, więc ławka po latach użytkowania może zyskać nowe życie dzięki odświeżeniu powierzchni.

Cechy ławek drewnianych:

  • naturalny i estetyczny wygląd
  • wymagana konserwacja (impregnacja, olejowanie)
  • dobra wytrzymałość przy właściwej pielęgnacji
  • wrażliwe na warunki atmosferyczne

Z kolei ławki metalowe ogrodowe to synonim trwałości. Stalowe lub żeliwne ramy mogą znieść wiele — od zmian pogody, po intensywne użytkowanie. Z punktu widzenia bezpieczeństwa, metal wymaga zabezpieczeń antykorozyjnych, bo bez nich łatwo pojawia się rdza. Dodatkowo, w słoneczne dni metal może się mocno nagrzać, co jest mało komfortowe. Jednak jeśli szukasz czegoś solidnego i stosunkowo łatwego w utrzymaniu — metalowe ławki są świetnym wyborem.

Cechy ławek metalowych:

  • duża trwałość i wytrzymałość
  • konieczność powłok antykorozyjnych
  • nagrzewanie się w słońcu
  • często cięższe niż drewniane i plastikowe

Ławki z tworzyw sztucznych to opcja lekka i odporna na wilgoć oraz zabrudzenia. Ten materiał nie wymaga konserwacji, co bywa dużym plusem, zwłaszcza dla osób ceniących wygodę. Jednak musisz wiedzieć, że trwałość takich ławek jest ograniczona — łatwiej ulegają uszkodzeniom mechanicznym i z czasem mogą się odbarwiać pod wpływem słońca. To idealny wybór, jeśli potrzebujesz czegoś ekonomicznego i prostego w utrzymaniu.

Cechy ławek z tworzyw sztucznych:

  • lekkość i łatwość przenoszenia
  • odporność na wilgoć i zabrudzenia
  • mniejsza wytrzymałość mechaniczna
  • zmiany koloru pod wpływem promieni UV

Podsumowując, każdy materiał oferuje coś innego — od naturalnego uroku drewna, przez wytrzymałość metalu, aż po praktyczność plastiku. Twoja decyzja powinna zależeć od tego, na czym najbardziej Ci zależy: estetyce, trwałości czy wygodzie użytkowania.
Wybór odpowiedniej ławki ogrodowej to decyzja, która łączy w sobie estetykę, funkcjonalność oraz trwałość. Drewno, metal i tworzywa sztuczne oferują różne właściwości — od naturalnego ciepła, przez wytrzymałość, po łatwość utrzymania. Zrozumienie ich mocnych i słabych stron ułatwia dopasowanie produktu do warunków i potrzeb przestrzeni.

Z doświadczenia wiem, że regularna pielęgnacja, zwłaszcza impregnowanie drewna czy zabezpieczanie metalu przed korozją, naprawdę się opłaca — ławki ogrodowe zachowują wówczas świeży wygląd i spełniają swoją rolę przez lata. Warto też dobrze dobrać rozmiar i dodatkowe funkcje, takie jak oparcie czy poduszki, które podnoszą komfort użytkowania.

Ławki ogrodowe to inwestycja nie tylko w wygodę, lecz także w atmosferę Twojego ogrodu czy tarasu. Wystarczy kilka przemyślanych kroków, by stworzyć miejsce, które zachęca do relaksu i spotkań na świeżym powietrzu. Teraz pozostaje tylko wybrać tę najlepszą dla siebie i cieszyć się każdą chwilą spędzoną na świeżym powietrzu.

FAQ

Q: Jakie są najpopularniejsze rodzaje ławek ogrodowych i ich cechy?

A: Najpopularniejsze rodzaje to ławki drewniane (ciepłe, naturalne, wymagające konserwacji), metalowe (trwałe, ale mogą się nagrzewać) oraz z tworzyw sztucznych (lekkie, łatwe w utrzymaniu, lecz mniej wytrzymałe).

Q: Jak dobrać odpowiednią ławkę do ogrodu pod względem rozmiaru i funkcji?

A: Standardowa długość ławek to 100-150 cm, zapewniająca komfort dla 2-3 osób. Warto wybrać model z oparciem dla wygody lub bez oparcia, jeśli potrzebujesz mobilności. Dodatkowe funkcje, jak podłokietniki czy schowek, zwiększają użyteczność.

Q: Jakie są zalety i wady materiałów ławek ogrodowych?

A: Drewno pięknie wygląda, ale wymaga impregnacji. Metal jest wytrzymały, lecz bez powłoki antykorozyjnej może rdzewieć i nagrzewać się. Tworzywa sztuczne są wodoodporne i tanie, lecz mniej trwałe mechanicznie.

Q: Gdzie kupić ławkę ogrodową i na co zwrócić uwagę przy zakupie?

A: Popularne sklepy to Castorama, Leroy Merlin, OBI, Jysk oraz serwisy OLX i Allegro z ofertą używanych ławki. Cena zależy od materiału i jakości – plastikowe od 100 zł, drewniane i metalowe od 300 do 1500 zł. Warto korzystać z promocji i sezonowych wyprzedaży.

Q: Jak dbać o ławkę ogrodową, by służyła przez lata?

A: Regularna konserwacja jest kluczowa – impregnuj drewno oraz stosuj powłoki antykorozyjne do metalu. Używaj pokrowców i poduszek, a przy renowacji usuwaj stare powłoki i nakładaj nowe preparaty ochronne.

Q: Czy montaż ławki ogrodowej jest skomplikowany?

A: Montaż jest prosty i zwykle trwa od kilkunastu minut do godziny. Nie wymaga specjalistycznych narzędzi, a większość modeli ma instrukcję ułatwiającą składanie.

You may also like

Wanna z prysznicem praktyczne rozwiązania do małej łazienki

11 kwietnia, 2026

Firany i zasłony kluczem do stylowego wnętrza

11 kwietnia, 2026

Stojak na ubrania Ikea – praktyczne i stylowe rozwiązania

11 kwietnia, 2026

Dodaj komentarz Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Archiwa

  • kwiecień 2026
  • marzec 2026
  • luty 2026
  • styczeń 2026
  • grudzień 2025
  • listopad 2025
  • październik 2025

Calendar

czerwiec 2026
P W Ś C P S N
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  
« kwi    

Kategorie

  • Dom i ogród
  • Dziecko
  • Kobieta
  • Lifestyle
  • Przepisy
  • Rodzina
  • Uroda i zdrowie

Copyright Chwila dla Domu 2026 | Theme by ThemeinProgress | Proudly powered by WordPress

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.